Odpowiedź z MKiDN na interpelację w sprawie remontu zabytkowego kościoła w Gnojewie

 Po wielu miesiącach oczekiwania wreszcie nadeszła odpowiedź z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w sprawie wstrzymania dotacji na remont zabytkowego kościółka szachulcowego w podmalborskim Gnojewie. Pierwsza odpowiedź z MKiDN na wystosowaną interpelację w tej sprawie przez posła Jerzego Borowczaka okazała się niewystarczająca.

Warszawa, 13.05.2013

W odpowiedzi na powtórną interpelację Pana Posła Jerzego Borowczaka (pismo SPS-023-10712p/13 z dnia 31 stycznia 2013 r.) w sprawie uruchomienia środków zarezerwowanych w styczniu 2012 r. na prace konserwatorskie przy kościele p.w. św. Szymona i Judy Tadeusza w Gnojewie, proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień.

Prace konserwatorskie podjęte przy kościele p.w. św. Szymona i Judy Tadeusza w Gnojewie przez Towarzystwo Opieki nad Zabytkami Oddział w Gdańsku po podpisaniu, w dnu 29 stycznia 2009 r., umowy użyczenia z Parafią Rzymskokatolicką p.w. św. Floriana w Szymankowie, miały na celu zabezpieczenie obiektu przed postępującą destrukcją.

Na prace przy wspomnianym obiekcie Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego udzielił w 2009 r. łącznej dotacji w kwocie 868 681,65 zł. W ramach udzielonej dotacji sfinansowano remont konstrukcji więźby dachowej kościoła, wykonanie nowego deskowania dachu wraz z pokryciem papą, przeprowadzono prostowanie i remont konstrukcji stropu, wykonano zabezpieczenie polichromii na stropie oraz – co jest szczególnie istotne w kontekście pytań Pana Posła – wykonano dodatkowe wzmocnienie wszystkich krokwi, wymianę podwalin, murłat i belek stropowych, odgrzybianie drewnianej konstrukcji więźby oraz podstemplowanie krawędziakami zagrożonych ścian narożnika północno-wschodniego oraz ściany południowej, a także klejenie i przytwierdzenie rozluźnionych i oberwanych elementów ściany południowej.

Dzięki przeprowadzonym w 2009 r. pracom kościół w Gnojewie został zabezpieczony przed dalszą destrukcją. Należy mieć na uwadze jednak, że wykonane prace (w szczególności podstemplowanie) nie eliminowały wspomnianych wyżej zagrożeń ścian kościoła.

Mając świadomość potrzeby prowadzenie dalszych prac przy kościele w Gnojewie, Minster KiDN, podjął w 2012 r. decyzję o zarezerwowaniu środków w wysokości 500 tys. złotych na prace związane z remontem dachu kościoła i wieży kościelnej. ToNZ Oddział Gdański zostało poinformowane pismem z dnia 14 lutego 2012 r. o wymaganiach niezbędnych do zawarcia umowy o dotację i przekazania środków na pokrycie kosztów kwalifikowanych planowanych prac.

Mając na uwadze zabezpieczający charakter prac prowadzonych w 2009 r., a także zakres prac planowanych do realizacji w 2012 r. (dociążanie konstrukcji nowym pokryciem z dachówki o masie ponad 2 ton), zwrócono się z prośbą do TOnZ O.Gdański o przedłożenie aktualnej ekspertyzy stanu technicznego kościoła. Pragnę poinformować, że sporządzenie opinii może być dofinansowane jedynie wtedy, gdy jest to niezbędne ze względu na już prowadzone prace konserwatorskie. W związku z czym Prezes TOnZ O.Gdański nie został wprowadzony w błąd przez pracowników Departamentu Ochrony Zabytków MKiDN. Wspomniana opinia została przekazana do DOZ dopiero 3 września 2012 r.

W dniu 11 września 2012 r. Pomorski WKZ przekazał do wiadomości DOZ pismo kierowane do TOnZ O.Gdański o możliwości wstrzymania decyzji pozwalającej na prowadzenie prac przy kościele w Gnojewie.

W związku z uzyskaną informacją, Departament Ochrony Zabytków MKiDN, pismem z dnia 19 września 2012 r., poinformował TOnZ O.Gdański o wstrzymaniu podpisania umowy o dotację do czasu wyjaśnienia niejasności związanych z pozwoleniem Pomorskiego WKZ na prowadzenie prac, stanowiącym jeden z niezbędnych dokumentów warunkujących możliwość podpisania umowy o dotację.

W związku z brakiem rozstrzygnięcia niejasności dotyczących pozwolenia na prowadzenie prac przy kościele w Gnojewie oraz mając na uwadze konieczność wykorzystania zarezerwowanych środków na inne działania realizowane przez MKiDN, Departament Ochrony Zabytków wystąpił (w dniu 23.11.2012 r.) do Ministra KiDN z wnioskiem o anulowanie dotacji na prace konserwatorskie przy kościele w Gnojewie.

Jednocześnie mając na uwadze konieczność prowadzenia prac konserwatorskich przy kościele w Gnojewie, a także dla oceny i zweryfikowania przekazanych przez ToNZ O.Gdański opinii dotyczących stanu technicznego kościoła w Gnojewie zlecono dr. inż. Lechowi Engelowi, Rzeczoznawcy MKiDN, sporządzenie ekspertyzy stanu technicznego kościoła w Gnojewie. Dokument pn. Ekspertyza o stanie technicznym i przyczynach zniszczeń wraz z oceną konstrukcyjną dotychczas zrealizowanych prac remontowych kościoła p.w. św. Szymona i Judy Tadeusza w Gnojewie, został przekazany do DOZ 20 grudnia 2012 r.

Analiza przeprowadzona przez dr. inż. L. Engela jednoznacznie wskazywała, że (…) więźba dachowa obecnie nie kwalifikuje się do wykonania pokrycia dachówką, nie zapewnia bezpieczeństwa przy istniejącym pokryciu papą na deskowaniu i wymaga przeprowadzenia prac remontowych zgodnych z zasadami statyki, sztuki budowlanej i konserwatorskiej (…).

Pragnę podkreślić, że wspomniana ekspertyza, a szczególnie przytoczone sformułowanie w sposób jednoznaczny potwierdza zasadność postępowania pracowników Departamentu Ochrony Zabytków i dbałość o właściwe wydatkowanie środków publicznych.

W pełni podzielam zdanie Pana Posła o konieczności prowadzenia prac konserwatorskich przy gotyckim kościele w Gnojewie. Jednakże muszą to być działania mające jednoznaczne oparcie w obowiązujących przepisach i ściśle respektujące wszelkie normy konserwatorskie i budowlane. Niestety potwierdzeniem nieprawidłowości w dotychczas wykonanych pracach jest nie tylko ekspertyza wykonana przez dr. inż. Lecha Engela, ale także fakt uchylenia przez Pomorskiego WKZ w całości decyzji pozwalającej na prowadzenie prac przy kościele w Gnojewie.

Pragnę poinformować, że dla dokonania oceny problematyki konserwatorskiej kościoła w Gnojewie, temat ten został poddany analizie na posiedzeniu Głównej Komisji Konserwatorskiej, która odbyła się w dniu 6 lutego 2013 r. Członkowie GKK wysłuchali informacji przedłożonej przez Pana Tomasza Korzeniowskiego – Prezesa ToNZ O. Gdański, Pana Dariusza Chmielewskiego – Pomorskiego WKZ, a także zapoznali się z dokumentacją znajdującą się w posiadaniu Departamentu Ochrony Zabytków MKiDN. W efekcie Główna Komisja Konserwatorska przyjęła stanowisko, w którego treści stwierdza: GKK stwierdziła, że w trakcie remontu kościoła w 2009 r. popełniono liczne błędy konstrukcyjne, których konsekwencją będzie zagrożenie katastrofą budowlaną w przypadku wykonania pokrycia dachowego przy użyciu dachówek ceramicznych, lub innego pokrycia generującego znaczne obciążenia. Z tych względów Komisja wskazała na konieczność wstrzymania dalszych prac przez dotychczasowego wykonawcę.  Jednocześnie, z uwagi na obecny stan zachowania kościoła, Komisja zleciła niezwłoczne wykonanie – po uzyskaniu nowego pozwolenia na prowadzenie prac konserwatorskich oraz pozwolenia na budowę – remontu obiektu zgodnego z zasadami statyki, sztuki budowlanej i konserwatorskiej (…).

Pragnę zapewnić Pana Posła o zrozumieniu MKiDN i możliwym wsparciu finansowym dla dalszych prac konserwatorskich przy kościele w Gnojewie, prowadzonych z obowiązującymi przepisami oraz zasadami sztuki budowlanej i konserwatorskiej.

 

Z poważaniem

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Bogdan Zdrojewski